Anayasa Mahkemesi, eski TBB Başkanı ve mevcut Çekya Büyükelçisi Metin Feyzioğlu’nu hedef alan ve “yavşak” ifadesi içeren bir karikatürü paylaşan kişinin mahkûmiyetini ”ifade özgürlüğünün ihlali” saydı. Kararda karikatürün “mizah, abartı ve eleştirinin iç içe geçtiği” bir anlatım türü olduğu, kamu gücü kullanan kişilerin daha geniş eleştiri sınırına katlanması gerektiği vurgulandı. AYM, yeniden yargılama ve manevi tazminata hükmetti. Bugünkü yazımızda 11. yargı paketi taslağında hakaret suçuna ilişkin hükümleri ve ihlal kararını birlikte ele alacağız.
AYM’nin çizgisi yeni değil. Mahkeme daha önce de siyaset ve kamu yönetimi alanındaki aktörlere yöneltilen ağır sözlerin bağlam, hedefin konumu ve kamusal tartışmaya katkı ölçütleriyle değerlendirilmesi gerektiğini belirtmişti. Bu durumun Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin yerleşik uygulamaları ile uyumlu olduğu söylenebilir. Örneğin, “ileri derecede geri zekâlı” ve “çapsız” ifadeleri gibi, birçok ifadeye ilişkin kararlar da mevcuttur.
Gündem olan 11. Yargı Paketi’nde, ‘kamu görevlisine görevinden dolayı’ hakaretin ön ödeme kapsamı dışına alınmasına dönük yeni bir tasarı söz konusu. Bu olursa, dosyaların 1-2 sene önce olduğu gibi tekrar yoğun biçimde ceza yargılamasına taşınması beklenebilir. Elimizde somut bir istatistik olmamasına rağmen yerel mahkemelerin ve istinaf mahkemelerinin sanıkları bu ve benzeri sözlerden cezalandırma eğiliminde olduğu bilinen bir durum. Bireylerin çoğunlukla Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuruda bulunmaması sebebiyle onbinlerce dosya mahkumiyetle sonuçlanarak kesinleşiyor. Elbette kendine göre masrafları olan bu yola herkes başvurmak istemiyor.
Bu son karar ise oldukça düşündürücü. Zira, böylesine bir ifadenin dahi eleştiri sınırları içinde kaldığının Anayasa Mahkemesi tarafında kabul edilmesi yerel mahkemeler ve savcılık tarafından dikkate alınır mı? Aksi halde yeni bir furyanın ayak sesleri şimdiden duyuluyor.
